De praktijk

U heeft een franchiseovereenkomst getekend. De cijfers zagen er goed uit, de prognose was overtuigend en op basis daarvan heeft u geïnvesteerd — misschien zelfs met geleend geld.

En dan valt de omzet tegen. Niet een beetje, maar structureel.

Op dat moment komt onvermijdelijk de vraag op:

“Had ik dit kunnen zien aankomen en klopten de cijfers eigenlijk wel?”

Dit is geen uitzonderlijke situatie.

In de praktijk blijkt regelmatig dat prognoses te optimistisch zijn, dat historische cijfers een vertekend beeld geven of dat belangrijke aannames niet deugen.

Voor franchisenemers staat er dan veel op het spel. Maar ook voor franchisegevers ontstaat een reëel risico: wanneer wordt verstrekte informatie een juridische aansprakelijkheid?

De kernvraag is dus niet alleen wat er is gebeurd, maar vooral:

Staat u als franchisenemer dan met lege handen?

Het juridische punt

De franchisegever is wettelijk verplicht om vóór het tekenen van het contract uitgebreide informatie te geven — waaronder financiële cijfers over de beoogde locatie. Wat de wet niet verplicht, is een omzetprognose. Toch worden prognoses in de praktijk veelvuldig verstrekt, en dáár begint veelal het juridische probleem.

Een prognose die niet uitkomt is op zichzelf geen grond om het contract aan te vechten — het blijft een voorspelling. Maar als de historische gegevens waarop die prognose berust onjuist zijn, ligt dat anders. In dat geval kan het contract mogelijk worden vernietigd en moet de betaalde franchisefee worden terugbetaald.

De winst die franchisenemer zou hebben gemaakt als de prognose van de franchisegever wél was uitgekomen, kan de franchisenemer echter niet vorderen.

Wat wél aanvullend kan worden gevorderd zijn kosten die zonder het contract niet zouden zijn gemaakt, zoals leningskosten. Daarbij geldt een onderscheid dat voor beide partijen cruciaal is:

• Is de prognose opgesteld door een extern bureau, dan geldt een hoge drempel: bewezen moet worden dat de franchisegever wist dat het rapport fouten bevatte;
• Is de prognose opgesteld door de franchisegever zelf of door een medewerker, dan volstaat het aantonen van onzorgvuldigheid. Of de franchisegever de fouten kende, is dan in beginsel niet relevant.

Wat betekent dit voor de ondernemer?

Om terug te komen op de eerdere vraag: geen van beide partijen staat per definitie met lege handen. Het recht biedt twee aanknopingspunten:

• Het eerste is vernietiging van het contract en terugvordering van de fee.
• Het tweede is een schadevergoeding voor kosten die zonder het contract niet zouden zijn gemaakt.

Hoe sterk die positie is, hangt af van wie de prognose heeft opgesteld — en daarmee van wat er moet worden bewezen.

Voor de franchisenemer bepaalt dit onderscheid wat hij moet aantonen. Voor de franchisegever bepaalt het hoe groot zijn aansprakelijkheidsrisico is — en dus hoe belangrijk het is om de totstandkoming van prognoses zorgvuldig in te richten.

Wat in geen geval op tafel komt, is de winst die zou zijn behaald als de prognose wél was uitgekomen.

Juridisch scherp – Tips voor ondernemers

Voor franchisenemers met vragen over een omzetprognose

• Leg alle communicatie vast waarin de franchisegever uitspraken doet over de te verwachten omzet.
• Blijven de resultaten achter? Onderzoek dan of die tegenvallende uitkomsten terug te voeren zijn op onjuiste aannames of gebrekkige uitgangspunten in de prognose, en niet slechts op latere marktomstandigheden.
• Controleer de gebruikte historische gegevens kritisch en win tijdig juridisch advies in. Naarmate meer tijd verstrijkt, kan uw bewijspositie verzwakken.

Voor franchisegevers

• Verstrekt u zelf een omzetprognose, zorg dan dat de onderliggende historische gegevens aantoonbaar juist, volledig en controleerbaar zijn.
• Leg zorgvuldig vast hoe de prognose tot stand is gekomen, welke aannames zijn gehanteerd en op welke bronnen is gesteund.
• Overweeg de prognose te laten opstellen door een onafhankelijk bureau. Dat biedt niet alleen inhoudelijke waarborgen, maar kan ook uw aansprakelijkheidsrisico beperken.

Vragen voor ondernemers

Voor franchisenemers

• Zijn de tegenvallende resultaten werkelijk het gevolg van onjuiste aannames in de prognose?
• Is de relevante communicatie, onderbouwing en documentatie nog volledig beschikbaar?
• Is al juridisch beoordeeld hoe sterk uw bewijspositie is?

Voor franchisegevers

• Kunt u aantonen dat de verstrekte historische gegevens juist en volledig waren?
• Is inzichtelijk vastgelegd hoe de prognose is opgebouwd en welke bronnen daarbij zijn gebruikt?
• Is voldoende nagedacht over risicobeperking, bijvoorbeeld door inschakeling van een onafhankelijk bureau?

In beide gevallen geldt dat een tijdige beoordeling van de juridische positie veel verschil kan maken.

Neem gerust contact met ons op. Wij denken graag mee over een praktisch werkbare en juridisch houdbare aanpak.